یکی از فعال ترین و آسیب پذیرترین بخش های بدن زانوها هستند. مشکلات زیادی در رابطه با زانو می باشند، برخی به علت صدمات، برخی عوارض جانبی فشار بیش از حد و دلایل دیگر ایجاد می شوند. اما این بیماری رایجی در بین سالمندان و همچنین جوانان به نام ضعف یا خمیدگی زانو وجود دارد. با ما بمانید تا دلایل آن را متوجه شوید، در مورد درمان ها و روش پیشگیری از این مشکل یاد بگیرید.
ضعف زانو چیست؟
ضعف یا خمیدگی زانو بیماری رایجی در بین بزرگسالان است. زمانی که یک یا هر دو زانو به طور ناگهانی به سمت بیرون خم می شوند روی می دهد. ضعف یا بیرون زدگی علائم خمیدگی زانو و مکانیسم دفاعی بدن برای پیشگیری از صدمه بیشتر می باشند. زانوی ضعیف یا بی ثبات نشانه آسیب می باشد، مخصوصاً اگر اغلب خم شوند و همراه با درد باشد.
اگر فقط یک یا دو بار اتفاق بیفتد، ممکن است فقط تلو تلو بخورید. اما اگر همچنان روی دهد، می تواند نشانه مورد دیگری باشد. ضعف مکرر زانو می تواند احتمال زمین خوردن و آسیب جدی را افزایش دهد، بنابراین باید دلیل آن را متوجه شوید. برای یادگیری در مورد دلایل ضعف زانو و چگونگی درمان آن به مطالعه این متن ادامه دهید.
دلایل ضعف زانو
مفصل زانو یک مفصل پیچیده است که به ما اجازه میدهد حرکات بسیار زیادی را انجام دهیم. در طول راه رفتن، دویدن، اسکات زدن و صعود و نزول از پلهها، عضلات زیادی از این مفصل عبور میکنند تا حرکات آن را کنترل کنند. زیرا ما برای انجام فعالیتهای روزمره خود از مفصل زانو استفاده میکنیم، بنابراین احساس ضعف یا ناپایداری ناگهانی از آن عادی نیست.
برخی از دلایلی که ممکن است منجر به ضعف ناگهانی زانو شوند عبارتند از:
صدمه
بسیاری از موارد بی ثباتی زانو به خاطر صدمات، در حین انجام فعالیت های سخت مانند دویدن، یا تصادف، هستند. صدمات مرسوم زانو عبارتند از:
- پارگی ACL (رباط صلیبی قدامی)
- پارگی مینیسک
- بخش های شل (تکه هایی از استخوان یا غضروف که در داخل زانو شناور هستند)
آسیب به زانو، علاوه بر بی ثباتی آن، اغلب باعث ایجاد درد و ورم در زانوی آسیب دیده می شود.
ضعف زانوی آسیب دیده معمولاً بعد از درمان صدمه وارده برطرف می شود. بسته به نوع صدمه، ممکن است نیاز به فیزیوتراپی یا جراحی داشته باشید. هنگامی که بهبود پیدا میکنید، سعی کنید از فشار آوردن روی زانو تا حد امکان اجتناب کنید.
تخریب عصب
عصب فمورال یکی از دو عصب اصلی در ساق پا است. تخریب عصب فمورال، که مربوط به نقص عملکردی عصب فمورال می شود، می تواند منجر به ضعف زانو گردد و آن را مستعد خمیدگی کند. دیگر علائم نوروپاتی عصب فمورال عبارتند از:
- درد
- مور مور شدن
- حس سوزش
- بی حسی در بخش هایی از ران و ساق پا
موارد زیادی می توانند باعث نوروپاتی فمورال (ران) گردند، از جمله:
- دیابت
- برخی داروها
- آرتروز
- مصرف بیش از حد الکل
- اختلالات عصبی مانند فیبرومیالژیا
- صدمات
درمان نوروپاتی فمورال به دلیل آن بستگی دارد، اما معمولاً شامل جراحی، مصرف مسکن یا تغییر سبک زندگی می شود. در اکثر موارد، نوروپاتی کاملاً قابل درمان نیست، اما با درمان آن می تواند به کاهش علائم یا پیشگیری از بدتر شدن آن کمک کرد.
سندرم پلیکا
سندرم پلیکا به علت التهاب پلیکای میانی که چینی در میان غشا ایجاد می شود و مفصل زانو را در بر می گیرد، ایجاد می شود. سندرم پلیکا علاوه بر ضعف زانو می تواند موارد زیر را نیز ایجاد کند:
- صدای تق تق در زانو
- درد در داخل زانو
- درد و حساسیت به لمس در کاسه زانو
دلایل بسیاری از سندرم پلیکا به دلیل صدمات زانو یا استفاده بیش از حد از آن ایجاد میشوند. درمان معمولاً شامل فیزیوتراپی جهت تقویت عضلات اطراف زانو است. ممکن است نیاز به تزریق کورتیکواستروئیدها برای کاهش التهاب وجود داشته باشد. در موارد نادر، پزشک ممکن است عمل جراحی را برای برداشتن یا تنظیم پلیکا پیشنهاد دهد.
آرتروز
آرتروز به التهاب مفاصل اشاره دارد و اغلب روی زانو اثر می گذارد. انواع مختلفی از آرتروز وجود دارد، اما ضعف زانو علامت رایج روماتیسم و آرتروز می باشد که بیماری خود ایمنی است. اگرچه روماتیسم معمولاً روی هر دو زانو اثر می گذارد، اما ممکن است آرتروز فقط روی یک زانو ایجاد گردد.
آرتروز و روماتیسم هر دو می توانند موارد زیر را ایجاد کنند:
- درد
- سفتی
- حس قفل شدگی یا چسبیدگی
- صدای خرت خرت یا تق تق
هرچند درمانی برای آرتروز وجود ندارد، اما چندین چیز می تواند به کنترل علائم کمک کند، از جمله:
- داروهایی مانند داروهای غیراستروئیدی ضد التهابی
- تزریق کورتیکواستروئید
- فیزیوتراپی
- استفاده از ابزار کمکی مانند بریس زانو
مولتیپل اسکلروزیس
بعضی از افراد مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس (MS) درباره ضعف زانو به عنوان علائم خود گزارش دادهاند. اسکلروزیس یک بیماری است که باعث میشود سیستم ایمنی بدن به طور نادرست به غشاهای محافظ اعصاب حمله کند. اگرچه تحقیقات زیادی درباره ارتباط بین ضعف زانو و مولتیپل اسکلروزیس انجام شده است، اما مشخص شده است که ضعف و کاهش حس در پاها علائم رایج این بیماری هستند. این حالت ممکن است حسی مانند خم شدن زانو به شما داده شود.
MS می تواند علائم زیادی ایجاد کند که از شخصی به شخص دیگر متفاوت می باشد. اما دیگر علائم عبارتند از:
- از دست دادن بینایی
- خستگی
- سرگیجه
- رعشه
درمانی برای MS وجود ندارد، اما تزریق کورتیکواستروئید می تواند به کاهش التهاب عصب در پاها کمک کند. اگر سفتی یا گرفتگی مکرر در پاها دارید، مصرف شل کننده عضلانی نیز می تواند مفید باشد.
ضعف زانو در بارداری
هورمون های بارداری شل کننده و پروژسترون دلایل اولیه درد یا نرمی رباط مفصلی هستند. ریلکسین هورمونی است که بدن را در طی بارداری شل می کند و منجر به افزایش کشسانی رباط ها (شلی رباط ها) می شود.
وقتی این اتفاق روی دارد، برخی مفاصل ثبات طبیعی خود را از دست می دهند که منجر به ایجاد حس شلی آنها در هنگام انجام کارهای روزانه می شود.
مثلاً وقتی بدن ریلکسین آزاد می کند تا لگن را عریض تر کند، کمردرد خواهید داشت. این امر منجر به شلی بیشتر رباط های SI می شود که منجر به درد در این ناحیه می گردد. یا هنگامی که انتظارش را ندارید، زانوها ممکن است ناگهان به سمت بیرون حرکت کنند.
ضعف زانو در جوانی
اگرچه این بیماری در افراد مسن یا افراد دارای بیماری زمینه ای مرسوم تر است، اما باز هم ممکن است جوانان نیز ضعف زانو را حس کرده و مشاهده کنند که زانوها ناگهان به سمت بیرون حرکت می کنند. دلایل زیادی می تواند در پشت این اتفاق باشد.
معمولاً این بیماری به علت استفاده بیش از حد از مفصل ایجاد می شود و گاهی درد باعث این امر می شود ولی احتمالات دیگری نیز وجود دارد.
- آرتروز در جوانی: در میان دلایل اصلی ضعف زانو در جوانی چاقی مفرط، نشستن برای مدت طولانی در وضعیت نامناسب و رژیم غذایی نادرست وجود دارند.
- کندرومالاسی کشکک: زمانی روی می دهد که غضروف پشت کاسه زانو به علت فشار زیاد یا دلایل مشابه نرم شود. این امر در جوانان پرتحرک بین 10 تا 25 سال بیشتر روی میدهد و همراه با درد و ورم می باشد.
- صدمات: جوانان تمایل به فعالیت بیشتر دارند و این امر منجر به صدمات جدی تری می شود. هنگامی که ورزشی می کنید که منجر به بیرون زدگی زانو می شود این صدمات می توانند ایجاد گردند.
- کمبود ویتامین D و مکمل ها: بدن به مواد مغذی به منظور حفظ سلامتی خود نیاز دارد. در مواردی که جوانان رژیم غذایی سالمی ندارند، عوارض جانبی منفی جدی بر روی بدن، از جمله زانوها، می تواند ایجاد گردد.
درمان
چندین روش برای درمان ضعف زانو وجود دارد و انتخاب بهترین رویکرد بستگی به علت و شرایط شما دارد که ضعف زانو را ایجاد کرده است. امکان دارد برخی محدودیتها در رابطه با روش درمانی مورد نظر شما وجود داشته باشد، اما با وجود روشهای متعدد، در نهایت میتوانید به هدف خود برسید.
درمان های غیر جراحی
همیشه نیاز نیست درمان منتهی به جراحی شود، در اینجا درمان های دارویی احتمالی بدون نیاز به جراحی بیان شده اند. در برخی موارد، این چیزی است که به رفع مشکل کمک می کند، اما همیشه به یاد داشته باشید که با پزشک قبل از تصمیم گیری در مورد مصرف دارویی مشورت کنید.
پشتیبانی
از بریس ها، پانسمان ها و نوار فیزیوتراپی می توان برای برداشتن مقداری از فشار روی ناحیه صدمه دیده استفاده کرد تا ترمیم بهتر شده و به بیمار کمک کند تا در هنگام تقویت عضلات تحرک داشته باشند.
سونوگرافی
تراپیست آموزش دیده از این تکنیک، گاهی در ترکیب با استروئیدها استفاده می کند تا به کاهش التهاب و درد که منجر به ضعف زانو می شوند کمک کند.
درمان جسمانی
بیماران می توانند تکنیک های تقویت عضلات، استقامت و بهبود تعادل و هماهنگی را آموزش ببینند.
احیا
این درمان برای زمانی است که پزشک یا تراپیست کاسه زانو را دستکاری می کند تا به موقعیت درست برگردد.
داروهای تجویز شده
پزشک ممکن است داروی مسکن قوی تری برای درد و التهاب شدیدتر تجویز کند.
جراحی
افرادی که مشکلات مزمن یا شدید در زانو دارند ممکن است نیاز به جراحی به منظور ترمیم رباط، تاندون و غضروف آسیب دیده یا هم ترازی مجدد کاسه زانو داشته باشند. این درمان دوره بهبودی نسبتاً طولانی نیاز دارد و برای مدتی نیاز به مراقبت از زانوی خود دارید.
بعد از جراحی برخی نیاز دارند که فعالیت های ورزشی خود را از حالت سخت به حالت سبک تغییر دهند یا در کارهای روزمره خود تغییراتی ایجاد کنند.
درمان های خانگی
اگر این موراد جواب قطعی مشکل شما نمی باشد، ممکن است درمان های خانگی در رفع درد و حتی درمان صدمات و مشکلات جزئی کمک کند. با این حال، اگر مشکل شما به نظر جدی تر است، یا بعد از استفاده از درمان خانگی هنوز ماندگار بود، بلافاصله به پزشک یا متخصص مراجعه کنید.
استراحت، یخ گذاری، کمپرس کردن و ارزیابی (RICE)
این مورد درمان خانگی رایجی برای صدمات جزئی می باشد. شامل استراحت دادن به زانوی مصدوم، قرار دادن یخ، قرار دادن بانداژی نرم روی این ناحیه و بالا بردن پا تا حد امکان می شود.
داروهای غیر استروئیدی ضد التهابی (NSAIDs)
این موراد بدون نسخه در دسترس می باشند و شامل آسپربن، ایبوپروفن و ناپروکسن می شوند. می توانند به رفع درد و کاهش ورمی که به خاطر ضعف زانو ایجاد شده است کمک کنند.
تقویت زانوی ضعیف شده
ورزش های خاصی می توانند عضلات زانو را تقویت کرده و ثبات زانو را بهبود بخشند که ممکن است به کاهش یا پیشگیری از ضعف زانو کمک کنند.
پزشک یا متخصص فیزیوتراپی می تواند برنامه ورزشی متناسب با نیازهای بیمار ارائه دهد. این برنامه معمولاً روی موارد زیر تمرکز دارد:
- تقویت عضلاتی که زانو را پشتیبانی می کنند کاسه زانو را در موقعیت مناسب نگه می دارند.
- افزایش دامنه حرکتی در ران و ساق پاها
- کاهش سفتی و خشکی
- تقویت انعطاف پذیری
برنامه های توانبخشی زانو معمولاً 4 تا 6 هفته انجام می شوند. با این حال، معمولاً بهتر است برای حفظ سلامت زانو تا جای ممکن این ورزش ها را ادامه دهید.
ورزش های خاصی عضلات زیر را تقویت و کشش می دهند:
- عضلات چهار سر ران–عضلات جلویی پا
- همسترینگ–عضلات پشت پا
- ساق پا–عضلات پشت ساق پا
- عضلات گلوت–عضلات بخش باسن
انجام برنامه توانبخشی زانو به روش های زیر به بیمار کمک می کند:
- بهبود توانایی آنها در خم و صاف کردن پاها
- افزایش توانایی پاها برای تحمل وزن بیشتر
- تقویت داخل و بیرون ران و افزایش دامنه حرکتی آنها
باید این ورزش ها را به آرامی و نرمی شروع کنید. قبل از انجام ورزش های سخت تر، باید به تدریج قدرت و انعطاف پاها و زانوها را افزایش دهید.
افرادی که مبتلا به ضعف زانو هستند نیز ممکن است نیاز به سازگاری عادات ورزشی خود داشته باشند. مثلاً شخص مبتلا به آرتروز ممکن است نیاز به تغییر حرکات ورزشی سخت خود، مانند دویدن و تنیس، داشته باشد و فعالیت های سبک تری مانند شنا و دوچرخه سواری انجام دهد.
دوچرخه سواری نیز می تواند به تقویت ران ها و بهبود ثبات زانو کمک کند.
نظرات نهایی
ضعف زانو مشکلی شایع در بین تمامی رده های سنی است، و اگرچه دلیل آن در هر گروه متفاوت است، اما باز هم مشکل مشابه ای در افراد متفادت می باشد. بهتر است از همان ابتدا زانوی خود را درمان کرده و به طور منظم آن را تقویت کنید تا از بروز این گونه مشکلات پرهیز شود.
و اگر با این حال این مشکل ایجاد شد، حتماً در اسرع وقت با پزشک متخصص مشورت کنید تا از بروز مشکلات غیرضروری بیشتر اجتناب کنید. شما با روشی که بهترین گزینه برای مورد شما می باشد درمان خواهید شد.
سؤالات پر تکرار
ضعف زانو نشانه چیست؟
موارد زیادی وجود دارند که درد زانو می تواند نشانه ای از آنها باشد، صدمات شدید و پارگی در بدن تا آرتروز و دیگر بیماری های زمینه ای از این موارد می باشند.
آیا ضعف زانو قابل درمان است؟
در برخی موارد، بله. اگرچه در برخی موارد (مانند MS) درمانی برای ضعف زانو وجود ندارد، اما در موارد دیگر معمولاً امکان درمان ضعف زانو، یا حداقل تسکین علائم، وجود دارد.
آیا ضعف زانو مربوط به سنین خاصی می شود؟
خیر، این مشکل می تواند برای همه، حتی کودکان روی دهد. با این وجود دلایل ایجاد آن ممکن است برای هر گروهی متفاوت باشد.
درمان ضعف زانو چیست؟
درمان ها می توانند کمپرس یخ، استراحت دادن، فیزیوتراپی، مصرف دارو و حتی جراحی باشند.
آیا درمان ضعف زانو دائمی است؟
هرچند درمان می تواند مشکل شما را رفع کند، اما هیچ تضمینی وجود ندارد که این اتفاق دوباره تکرار نشود. این کار درمانی مورد محور می باشند.
آیا می توان از ضعف زانو جلوگیری کرد؟
می توانید خودتان ورزش کنید، غذای سالم بخورید و برای تقویت زانوی خود مکمل مصرف کنید. هرچند ممکن است تصادف منجر به ضعف زانو شود، اما این احتمال را می توانید کاهش دهید.
