توانبخشی و به توانی بعد از عمل تعویض مفصل زانو با ورزش و فیزیوتراپی

تعویض کامل مفصل زانو موثرین راه برای بیماران مبتلا به آرتروز زانو است. یکی از مهم‌ترین جنبه‌های تعویض کامل مفصل زانو، توانبخشی است. برای اینکه فرد بتواند از فواید جراحی و تعویض مفصل زانو بهره‌مند شود، به یک دوره توانبخشی نیاز دارد. بیمارانی که جراحی تعویض مفصل زانو انجام داده‌اند، پس از جراحی به مدت سه تا پنج روز در بیمارستان بستری می‌شوند. در اکثر بیماران، توانبخشی از همان روزهای اول که بیمار هنوز در بیمارستان بستری است آغاز می‌شود. پس از ترک بیمارستان، بیمار یا در یک مرکز توانبخشی و یا در منزل به صورت یک مریض سرپایی تحت درمان قرار می‌گیرد.

دوره نقاهت پس از تعویض مفصل زانو حدود سه ماه تا یک سال طول می‌کشد که به پیشرفت فرد در جلسات فیزیوتراپی بستگی دارد. هر چه فرد بیشتر بتواند به بدن خود سخت گرفته و تمرینات تعیین شده را انجام دهد، بهبودی سریع‌تر حاصل شده و در سال‌های بعد از مزایای این جراحی بهره‌مند خواهد شد. تمرینات بسیاری برای تقویت زانو و پا وجود دارد که برای بیمارانی که عمل تعویض مفصل زانو انجام داده‌اند مفید هستند. متخصصین طب فیزیکی و توانبخشی در کلینیک دکتر موید نیا می‌توانند با توجه به نیاز افراد، یک برنامه درمانی مناسب برای آنها تهیه کنند.برای گرفتن اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت توانبخشی بعد از عمل تعویض مفصل زانو می‌توانید با شماره‌ 09135484106 تماس حاصل فرمایید.

مراحل فیزیوتراپی بعد از عمل تعویض مفصل زانو



توانبخشی یک مرحله مهم از بهبودی بیمار پس از تعویض کامل مفصل زانو است. تلاش بیمار در این مرحله باعث بهبود سریع‌تر بیمار و استفاده‌ی بیمار از تمامی مزایای جراحی تعویض مفصل زانو خواهد شد. مراحل فیزیوتراپی پس از تعویض کامل مفصل زانو عبارتند از:

کسب مجدد قدرت و حرکت

پس از تعویض کامل مفصل زانو، انجام حرکات ورزشی برای کسب مجدد قدرت و حرکت بسیار ضروری است. اکثر بیماران چند ساعت پس از جراحی می‌توانند با واکر بایستند و راه بروند. فیزیوتراپی نیز با حرکات ملایم شروع خواهد شد تا بیمار بتواند وزن خود را روی مفصل جدید تحمل کند. انجام حرکات ورزشی مختلف بعد از جراحی ضروری است تا بافت زخمی موجود باعث محدودیت حرکتی و کاهش انعطاف مفصل جدید نشود. همچنین باید نحوه‌ی مدیریت درد پس از جراحی به بیماران آموزش داده شود. انتظار می‌رود که پس از جراحی تعویض مفصل زانو فرد کمی درد داشته باشد.
اکثر برنامه‌های توانبخشی برای بیمارانی که تعویض مفصل زانو انجام داده‌اند شامل حرکات ورزشی مختلف، ورزش‌های تقویت کننده عضلات چهار سر ران، آموزش راه رفتن و حرکات ورزشی روزانه می‌باشد. در دوره نقاهت باید از کشیدگی و کار بیش از حد با زانو خودداری کرد. بهبود بیمار به زمان نیاز دارد و بیمار نباید ورزش‌های توانبخشی را با عجله و به صورت افراطی انجام دهد.

پیشرفت بیمار

با پیشرفت بیمار در توانبخشی، او قادر به انجام فعالیت‌های عادی خواهد بود. انجام فعالیت‌های عادی از زمانی که بیمار در استفاده از واکر (یا دو عصای زیر بغل) به یک عصا پیشرفت کند، آغاز می‌شود. در نهایت بیمار حتی به یک عصا نیز نیاز نخواهد داشت و خواهد توانست به تنهایی روی پاهایش راه برود. اکنون بیمار خواهد توانست از پله‌ها نیز بالا رود. اکثر بیماران بالا رفتن از پله را با پله‌های کم ارتفاع شروع می‌کنند و سپس به سراغ پله‌های استاندارد می‌روند. بیمار زمانی که بتواند به راحتی و با احتیاط  از تختخواب پایین آید، 75 فوت (یا 22 متر) را با عصای زیر بغل یا با واکر راه برود، به سرویس بهداشتی رفته و از تعداد زیادی پله بالا و پایین برود، می‌تواند به خانه برگردد. ادامه جلسات فیزیوتراپی زمانی که بیمار به منزل رفت ادامه خواهد یافت.
در حین انجام فیزیوتراپی سرپایی، پزشک به بیمار توصیه می‌کند که از گرما درمانی یا سرما درمانی یا تحریک الکتریکی برای کمک به کاهش درد و تورم استفاده کند. بیمار زمانی که در منزل است می‌تواند از واکر و عصا استفاده کند. با بهبود مفصل زانو، پزشک به بیمار کمک می‌کند مقدار وزنی که روی مفصل جدید زانو می‌اندازد را افزایش دهد. به علاوه، پزشک از طریق برنامه‌های ورزشی که شامل انواع مختلفی از حرکات، ورزش‌های تقویت کننده، حرکات تعادلی و استقامتی و همچنین فعالیت‌های کاربردی است بیمار را راهنمایی می‌کند. با پیشرفت درمان، بیمار نیز حرکاتی که به فعالیت‌های روزمره، مانند بالا رفتن و پایین آمدن از پله‌ها، خم شدن و چمباتمه نشستن کمک می‌کنند، را یاد خواهد گرفت. همچنین پزشک حرکات ورزشی مخصوصی را به بیمار آموزش خواهد داد تا بیمار بتواند با استفاده از آنها کار و شغل خود را بدون خطر انجام دهد.

بازگشت به فعالیت های عادی

تقریبا شش هفته پس از جراحی، پزشک به بیمار اجازه رانندگی می‌دهد. برای رانندگی بیمار باید بتواند پاهایش را به راحتی حرکت دهد، و به همین دلیل است که انجام حرکات ورزشی روزانه از اهمیت بسیاری برخوردار است. پس از اینکه بیمار توانست رانندگی کند، مرحله بعد بازگشت به کار است. پزشک در تعیین زمان مناسب برای بازگشت به کار به بیمار کمک می‌کند. تعیین زمان مناسب برای بازگشت به کار به نوع کار بیمار و درصد سختی کار او بستگی دارد. اگر کار بیمار مستلزم بلند کردن اجسام سنگین یا دیگر کارهای بدنی باشد، بیمار باید قبل از بازگشت به کار در مورد این شرایط با پزشک مشورت کند.

ورزش‌های مفید بعد از تعویض مفصل زانو


هر فردی که عمل تعویض مفصل زانو انجام می‌دهد باید برای تقویت عضلات اطراف مفصل جدید حرکات ورزشی انجام دهد. این حرکات ورزشی:

  • قدرت و انعطاف عضلانی را افزایش داده و از زانوی جدید و دیگر مفاصل محافظت می‌کنند
  • با افزایش جریان خون، روند بهبود را سرعت می‌بخشند

توصیه می‌شود که بیمار چند مرتبه در روز و هر بار 10 تا 15 دفعه حرکات ورزشی را انجام دهد. اکثر بیماران حدود شش هفته پس از جراحی، قادر خواهند بود 3 تا 4 مرتبه در هفته حرکات ورزشی را انجام دهند. در قسمت زیر ورزش‌های تقویت کننده زانو که معمولا پزشکان برای این بیماران تجویز می‌کنند آمده است.

فشار به عضلات چهار سر

مفصل زانو توسط عضلات چهار سر که در جلوی ران قرار دارد محافظت و کنترل می‌شود. برای انجام حرکات عضلات چهار سر بیمار باید:

  • روی کمر خوابیده و پاها را دراز کند
  • عضلات چهار سر در جلوی ران را منقبض کند
  • در حین انقباض عضلات، پا باید صاف نگه داشته شود تا به نظر برسد که پشت زانو در حال فشار به پایین است
  • پنج ثانیه در این حالت مانده و سپس پا را رها کند

فشار به عضلات چهار سر ، بدون اینکه فشاری به زانو وارد کند یا زانو را حرکت دهد، عضلات چهار سر را تقویت می‌کند.

پمپ مچ پا

ورزش دادن عضلات پایین پا به حفظ قدرت عضلات و افزایش جریان خون در عضلات کمک می‌کند. برای انجام حرکت پمپ مچ پا، بیمار باید:

  • به پشت روی زمین خوابیده، پاها را دراز کرده و مچ پاها را روی یک حوله رول شده یا یک پتو به سمت بالا نگه دارد
  • پا را خم کرده، پاشنه پا را به سمت خارج بدن قرار داده و انگشتان را به بالا و سمت بدن بگیرد
  • پنج ثانیه در این حالت بماند
  • به انگشتان پا توجه کرده و پاشنه را به سمت ساق پا و انگشتان را به سمت خارج از بدن نگه دارد
  • پنج ثانیه در این حالت بماندحرکت پمپ مچ پا با افزایش جریان خون، به کاهش تورم کمک کرده و خطر ایجاد لخته خون را کاهش می‌دهد.

حرکت قوس کوتاه عضلات چهارسر

حرکت قوس کوتاه عضلات چهارسر باعث افزایش قدرت و دامنه حرکت باسن و زانو می‌شود. برای انجام حرکات قوس کوتاه عضلات چهار سر بیمار باید:

  • به پشت روی زمین خوابیده و حوله یا پتوی لوله شده‌ای را زیر زانو قرار دهد (زانو باید کمی خم باشد)
  • زانو را روی حوله قرار داده، پاشنه را از زمین بالا آورده و پا را از زانو صاف کند
  • پنج ثانیه در این حالت بماند
  • به آرامی پاشنه را پایین گذاردعضلات چهار سر ران در ایجاد ثبات و حرکت زانو نقش مهمی دارند. این عضلات مانع پیچ خوردگی زانو شده و در ایستادن و راه رفتن نیز نقش دارند.

حرکت جلو و عقب بردن پاشنه پا

در این حرکت، هم عضلات چهار سر ران و هم عضلات سرینی (عضلات کپل) نقش دارند. برای انجام حرکت جلو و عقب بردن پاشنه پا بیمار باید:

  • به پشت روی زمین خوابیده و پاها را دراز کند
  • باسن و مفصل جدید را شل کرده، زانو را از زمین بالا آورده و پا را در تختخواب به جلو و عقب حرکت دهد
  • پای دیگر را صاف نگه دارد
  • ده ثانیه در این حالت بماند
    در حرکت جلو و عقب پاشنه پا، هم عضلات چهار سر ران و هم عضلات همسترینگ نقش دارند و به افزایش دامنه حرکات بیمار کمک می‌کنند.

کشش زانو

این حرکات را می‌توان با صاف نشستن روی یک صندلی محکم انجام داد. برای انجام این حرکات، بیمار باید:

  • پایش را بالا برده و زانو را بکشد تا پا صاف شود
  • پنج ثانیه در این حالت بماند
  • به آرامی پا را پایین ببرد تا دوباره پا به زمین برسد

حرکت کشش زانو به تقویت عضلات چهار سر ران و بهبود و افزایش انعطاف زانو کمک می‌کند.

بالا بردن پا به صورت کاملا صاف

این حرکات ورزشی معمولا چند هفته پس از جراحی شروع می‌شوند. برای بالا بردن پا به طور کاملا صاف بیمار باید:

  • به پشت روی زمین بخوابد
  • پایی که با آن ورزش نمی‌کند را خم کند به نحوی که زانو بالا بوده و کف پا روی زمین قرار گیرد
  • پای دیگر را صاف کند تا زانو صاف شده و موازی با سطح زمین قرار گیرد
  • پای صاف شده را بالا ببرد و انگشتان را رو به سقف بگیرد
  • به آرامی پا را پایین آورده و آن را روی زمین بگذارد

از آنجا که در حین تعویض مفصل زانو، عضلات زانو دچار بریدگی شده و سپس ترمیم شده‌اند، بالا بردن پا به طور کاملا صاف در ابتدا کمی سخت خواهد بود.